Archivo del Autor: urteko

A. Nicolás Venturelli / Investigador Instituto de Humanidades (CONICET / UNC)

Nicolás VenturelliLa pregunta qué es ser humano hoy puede abordarse en un número de dimensiones, a veces solapadas o vinculadas y a veces muy alejadas e incluso encontradas entre sí. Puede tomarse cualquiera de estas grandes facetas para intentar ofrecer una respuesta, pero hay que saber reconocer las limitaciones de nuestra mirada, ya que en todos los casos estaríamos solo dando un posible acercamiento a un subconjunto de los temas y aspectos pertinentes.

Podría por ejemplo tomarse una perspectiva biológica, dentro de la cual suele primar una tendencia reduccionista, ligada al proyecto de secuenciación del genoma humano o a los avances acelerados de las neurociencias impulsados por programas científicos colosales como la Iniciativa BRAIN estadounidense o el Human Brain Project europeo. En estos casos la respuesta que se busca pretende ser atemporal o por lo menos variable solo en la escala de la historia evolutiva de nuestra especie.

Sigue leyendo

Maialen Iraola Azpiroz / UPV/EHUko ikertzaile posdoktorala Hizkuntzalaritzan

Maialen Iraola Hizkuntzalaritzaren ikuspuntutik gizakia gaur egun elebiduna dela esango nuke. Baina zer da elebidun izatea? Kalean edozeini galdetzen badiogu, zera esango digu: <<bi hizkuntza dakizkien pertsona, hau da, bi hizkuntzetan ezagutza natiboa izatea>>. Elebidun hitzaren esanahiari hurbilago begiratzen badiogu aldiz, segituan jabetzen gara faktore asko daudela jokoan errealitatean. Hala nola, haurtzarotik bi hizkuntzetan inputa jaso den edo hizkuntza batez haurtzaroan jabetu den eta bestea beranduago ikasi duen, bi hizkuntzak egunerokoan erabiltzen diren, hizkuntza bat ulertu eta hitz egin baina beste bietan ulermena bakarrik adierazten den etab. Elebitasunaren gainean dihardugunok ez dugu lan makala izaten aldagai hauek guztiak kontuan hartzen ikertzerako garaian eta saiatzen gara ahalik eta zorrotzen partaideak sailkatzen. Ondoren datorkigun “oztopoa“ edo pertsona elebakarrak aurkitzea da -gure ikerkuntzarako beharrezkoa dena-, izan ere oinarri baitira elebidunen patroiekin konparatzeko. Zer esanik ez, kontua nola korapiltzen den euskararen jabekuntzan eta garapenean jarduten dugunontzat, euskara hutsik dakienik aurkitzea ezinezkoa baita gure elebitasun sozialean.

Sigue leyendo

Juan Manuel Jiménez Arenas / Departamento de Prehistoria y Arqueología. Instituto Universitario de la Paz y los Conflictos. Universidad de Granada

Juan Manuel Jiménez ArenasPuede resultar extraño que un prehistoriador, especialista en evolución humana, participe en este debate de candente actualidad. No obstante, los/as que nos dedicamos a las “ciencias del pasado” también, en cierto modo, hacemos historia contemporánea, porque no podemos desprendernos de nuestro bagaje cultural en el cual se incluyen nuestros prejuicios.

La percepción de un pasado común es fundamental para la creación de cualquier sentido de pertenencia, y cuanto más arraigado sea ese pasado común, más fuerza cobra en la configuración de la identidad.

Obviamente, la pregunta qué es ser humano hoy presenta una enjundia tal que resulta imposible de ser respondida de manera unívoca; por tanto, sirvan estas líneas para introducir algunas reflexiones que pasan por lo cyborg, la paradoja y la diferencia.

Sigue leyendo

Joxe Arregi / Deustu Unibertsitateko irakaslea

Joxe Arregi1. Gizaki ez zirenengandik sortu ginen. Duela bi milioi eta erdi urte inguru agertu zen, dakigula, lehen gizakia, australopithecus espezieren batetik homo generoko espezie berri bat sortu zenean, mutazio genetiko bat medio. Zoriz gertatu zen.

Ez zuten beren burua australopitekoengandik hain desberdin ikusten, eta izan ere ez ziren hain desberdinak, baina burmuin handiagoa zutenez –800 cm3 inguru–, gaitasun konplexuagoak zituzten: elkar ulertzeko, elkar-lanerako, jolasteko eta amesteko, maitatzeko eta… bai, baita elkar gorrotatzeko eta suntsitzeko ere, zoritxarrez. Burmuinean sortzen da, zoriz eta “mirariz” –miragarria baita– “arima” deritzogun zera, izaera, tasuna, norberatasuna, norbere buruaren jabetasuna: sentipenak, emozioak, oroitzapena, kontzientzia, erabakiak, hitza, ekintza, mugimendu guztien sinkronizazioa. Ez al da miragarri? Australopitekoek ere bazuten, noski, euren “arima”, txakurrek, txoriek, arrainek eta abere bakoitzak, are landare bakoitzak, duten bezala (eta zergatik ez harriak, lurrak, urak, suak?), bakoitzak bere neurrian, bere erara. Dena da miresgarri. Dena da denarekin, Denarekin, bat. Dena dabil, doa, den baino gehiago izateko gai. Dena da izamen, oraindik ez dena izateko gaitasun.

Sigue leyendo