Archivo de la etiqueta: Euskara

Maialen Iraola Azpiroz / UPV/EHUko ikertzaile posdoktorala Hizkuntzalaritzan

Maialen Iraola Hizkuntzalaritzaren ikuspuntutik gizakia gaur egun elebiduna dela esango nuke. Baina zer da elebidun izatea? Kalean edozeini galdetzen badiogu, zera esango digu: <<bi hizkuntza dakizkien pertsona, hau da, bi hizkuntzetan ezagutza natiboa izatea>>. Elebidun hitzaren esanahiari hurbilago begiratzen badiogu aldiz, segituan jabetzen gara faktore asko daudela jokoan errealitatean. Hala nola, haurtzarotik bi hizkuntzetan inputa jaso den edo hizkuntza batez haurtzaroan jabetu den eta bestea beranduago ikasi duen, bi hizkuntzak egunerokoan erabiltzen diren, hizkuntza bat ulertu eta hitz egin baina beste bietan ulermena bakarrik adierazten den etab. Elebitasunaren gainean dihardugunok ez dugu lan makala izaten aldagai hauek guztiak kontuan hartzen ikertzerako garaian eta saiatzen gara ahalik eta zorrotzen partaideak sailkatzen. Ondoren datorkigun “oztopoa“ edo pertsona elebakarrak aurkitzea da -gure ikerkuntzarako beharrezkoa dena-, izan ere oinarri baitira elebidunen patroiekin konparatzeko. Zer esanik ez, kontua nola korapiltzen den euskararen jabekuntzan eta garapenean jarduten dugunontzat, euskara hutsik dakienik aurkitzea ezinezkoa baita gure elebitasun sozialean.

Sigue leyendo

Joxe Arregi / Deustu Unibertsitateko irakaslea

Joxe Arregi1. Gizaki ez zirenengandik sortu ginen. Duela bi milioi eta erdi urte inguru agertu zen, dakigula, lehen gizakia, australopithecus espezieren batetik homo generoko espezie berri bat sortu zenean, mutazio genetiko bat medio. Zoriz gertatu zen.

Ez zuten beren burua australopitekoengandik hain desberdin ikusten, eta izan ere ez ziren hain desberdinak, baina burmuin handiagoa zutenez –800 cm3 inguru–, gaitasun konplexuagoak zituzten: elkar ulertzeko, elkar-lanerako, jolasteko eta amesteko, maitatzeko eta… bai, baita elkar gorrotatzeko eta suntsitzeko ere, zoritxarrez. Burmuinean sortzen da, zoriz eta “mirariz” –miragarria baita– “arima” deritzogun zera, izaera, tasuna, norberatasuna, norbere buruaren jabetasuna: sentipenak, emozioak, oroitzapena, kontzientzia, erabakiak, hitza, ekintza, mugimendu guztien sinkronizazioa. Ez al da miragarri? Australopitekoek ere bazuten, noski, euren “arima”, txakurrek, txoriek, arrainek eta abere bakoitzak, are landare bakoitzak, duten bezala (eta zergatik ez harriak, lurrak, urak, suak?), bakoitzak bere neurrian, bere erara. Dena da miresgarri. Dena da denarekin, Denarekin, bat. Dena dabil, doa, den baino gehiago izateko gai. Dena da izamen, oraindik ez dena izateko gaitasun.

Sigue leyendo

Xabier Etxague. Hezkuntzaren Zientzietan doktorea / Ana Aierbe. Psikologian doktorea

“Irakurketa oinarrizko konpetentzia bat da, ez bakarrik ikaskuntzarako baizik eta norberaren ikuspegi analizatzailea, kritikoa eta erabakitzailea garatzeko”
“La lectura es una competencia básica, no solo para el aprendizaje sino para el desarrollo del espíritu crítico, el análisis y la decisión”

Hannot Rodríguez / Euskal Herriko Unibertsitatea UPV/EHU, Filosofia Saila

Hannot RodríguezGizatasuna gaur egun: hausnarketa batzuk

Gaur egungo, XXI. mendearen bigarren hamarkadako gizatasunaren bereizgarriak zeintzuk diren azaltzea ausarkeria bat besterik ezin du izan. Auskalo gizakia zer den, izan gaur, atzo, edo herenegun. Noski, horrek ez du esan nahi gizakiari buruzko hausnarketak egin ezin direnik, eta ezta hausnarketa horien harira bereizgarri jakin batzuk identifikatu ezin direnik ere. Hori bai, beti ere eremu zehatz batzuei erreparatzen ari gatzaizkiela onartzen badugu—eta, hortaz, bestelako aukeraketa zilegiak egiterik badagoela onartuta. Izan ere, zeintzuk dira gizatasunaren ezaugarriak identifikatu eta azaltzeko aintzat hartu beharko genituzkeen dimentsioak? Biologikoak ote? Psikologiko edo kognitiboak? Sozialak edo kulturalak? Politikoak? Estetikoak? Eta horien guztien arteko harremanei nola heldu beharko genieke? Eta abar.

Hori alde batetik. Izan ere, eta saiakeratxo honen izenburuari lotuta, badirudi “gaur-egungo-gizatasuna” delako horretaz hitz egin dezakegula, eta, are gehiago, hitz egin beharko genukeela. Noski, gizakia ez da bat eta bakarra izan historian zehar. Garaiz-garai bereizi egin gaituzten ohitura, sinesmen, botere-harreman, edota ezagutza-maila desberdinak izan ditugu, eta horren gaineko kontzientzia badugu. Beste hitzetan esanda, ez dago gizaki izateko modu bakarra, eta hori historiak, denborak, erakusten digu.

Sigue leyendo