Archivo de la etiqueta: Euskara

Jean-Michel Larrasquet / Eusko Ikaskuntzako Ipar Euskal Herriko Lehendakariordea

Jean-Michel LarrasquetGizontzea, eginik, Gizatiartzea, egiteko!

Gizakiek ihizlari-biltzaile gizartetatik oraingo gizarterarte bilakaera luzea bizi izan dute. Edgar Morin-i hartuko nioke ‘Lurra-Aberriaren’ ideia. Gizaki guziek zorte berdina partekatzen dute. Ezinbestekoa da hori ulertzea eta hortaz konzientzia hartu (hil ala biziko lanjerrak hor baitira ! Ordenik gabe : berotze kilmatikoa, orokortzen ari den osasun krisia, mehatsu finantzieroa, eraikitzaile baino suntsitzaileago den  ekonomia, basoen suntsitze masiboak, laborantza eta hazkuntza industrialak eta produktibistak, ezberdintasun erraldoiak, fanatismo erlijiosoa, armatze orokorra, batez ere nuklearra [gaur egun burutik ote dauden batzuen eskuetan !], gerrak planetaren toki askotan, eta sute orokor baten mehatsua segurkiez hain urrun …). Begiak ireki ditzagun eta heriotza baizik ez duten ekartzen logika horietatik aldendu gaitezen. Indar horiek untzi batetan eramaten gaituzte, oihalak betean ezarririk, lemarik gabe, kapitan gabe eta eskifai gabekoa, zuzenki hundituko den ekaitzera baizik ez doana !

Manipulatzaile horiek, ezen azkenean hau baita afera, ‘egia’ez dute ! Lan egiten dute zilotan, inoiz bata besteari lotu gabe eta dena zenbakietan itzultzen dute (BPG, garapen tasa, emankortasun,  estadistikak [beti ondo konpartimentatutako molde batez : industriaren emaitzak emanak dira ez berriztagarriak diren errekurtsuen kontsumitu duena eman gabe, ingurugiroan izan duen eragina aipatu gabe, enpleguan izan duen eragina ezta ere…] eta dena molde monetarioan adierazia…). Orokorki, ditugun informazioek gizakietaz oso irudi pobre eta okerra ematen diete gobernatzen gaituztenei. Zenbaki horietan ez dago arimarik, ez dago amodiorik, ez penarik, ez alegrantzairik, ez oinazirik, ez esperantzarik… Pentsamolde hau hastapenetik da eiharra, txikia,  ximeldua : gizakien kondizioa holan ulerturik, nola asma genezaken edozoin loratzerik ?

Sigue leyendo

Anjeles Iztueta. Enrique Zuazua / Matematikariak

“Zenbaki konplexuek badituzte bi zati, erreala eta imajinarioa. Errealitatean ere aurrera pausuak emateko beti erabili behar dugu errealismoa eta imajinazioa”
“Los números complejos cuentan con dos partes, una real y otra imaginaria. En la realidad, para dar pasos también debemos utilizar siempre tanto el realismo como la imaginación”

Maialen Iraola Azpiroz / UPV/EHUko ikertzaile posdoktorala Hizkuntzalaritzan

Maialen Iraola Hizkuntzalaritzaren ikuspuntutik gizakia gaur egun elebiduna dela esango nuke. Baina zer da elebidun izatea? Kalean edozeini galdetzen badiogu, zera esango digu: <<bi hizkuntza dakizkien pertsona, hau da, bi hizkuntzetan ezagutza natiboa izatea>>. Elebidun hitzaren esanahiari hurbilago begiratzen badiogu aldiz, segituan jabetzen gara faktore asko daudela jokoan errealitatean. Hala nola, haurtzarotik bi hizkuntzetan inputa jaso den edo hizkuntza batez haurtzaroan jabetu den eta bestea beranduago ikasi duen, bi hizkuntzak egunerokoan erabiltzen diren, hizkuntza bat ulertu eta hitz egin baina beste bietan ulermena bakarrik adierazten den etab. Elebitasunaren gainean dihardugunok ez dugu lan makala izaten aldagai hauek guztiak kontuan hartzen ikertzerako garaian eta saiatzen gara ahalik eta zorrotzen partaideak sailkatzen. Ondoren datorkigun “oztopoa“ edo pertsona elebakarrak aurkitzea da -gure ikerkuntzarako beharrezkoa dena-, izan ere oinarri baitira elebidunen patroiekin konparatzeko. Zer esanik ez, kontua nola korapiltzen den euskararen jabekuntzan eta garapenean jarduten dugunontzat, euskara hutsik dakienik aurkitzea ezinezkoa baita gure elebitasun sozialean.

Sigue leyendo

Joxe Arregi / Deustu Unibertsitateko irakaslea

Joxe Arregi1. Gizaki ez zirenengandik sortu ginen. Duela bi milioi eta erdi urte inguru agertu zen, dakigula, lehen gizakia, australopithecus espezieren batetik homo generoko espezie berri bat sortu zenean, mutazio genetiko bat medio. Zoriz gertatu zen.

Ez zuten beren burua australopitekoengandik hain desberdin ikusten, eta izan ere ez ziren hain desberdinak, baina burmuin handiagoa zutenez –800 cm3 inguru–, gaitasun konplexuagoak zituzten: elkar ulertzeko, elkar-lanerako, jolasteko eta amesteko, maitatzeko eta… bai, baita elkar gorrotatzeko eta suntsitzeko ere, zoritxarrez. Burmuinean sortzen da, zoriz eta “mirariz” –miragarria baita– “arima” deritzogun zera, izaera, tasuna, norberatasuna, norbere buruaren jabetasuna: sentipenak, emozioak, oroitzapena, kontzientzia, erabakiak, hitza, ekintza, mugimendu guztien sinkronizazioa. Ez al da miragarri? Australopitekoek ere bazuten, noski, euren “arima”, txakurrek, txoriek, arrainek eta abere bakoitzak, are landare bakoitzak, duten bezala (eta zergatik ez harriak, lurrak, urak, suak?), bakoitzak bere neurrian, bere erara. Dena da miresgarri. Dena da denarekin, Denarekin, bat. Dena dabil, doa, den baino gehiago izateko gai. Dena da izamen, oraindik ez dena izateko gaitasun.

Sigue leyendo